Franchisers en de rechter: geen winnaar

Gisteren stonden de franchisenemers en de franchisegever van Albert Heijn tegenover elkaar in de rechtbank. Het ging over de verdeling van het geld dat verdiend wordt met de verkoop van de supermarktproducten. Vanaf de buitenkant is het heel moeilijk een oordeel te geven over wie gelijk heeft. Het zal een juridisch spel worden. Voor mij is veel belangrijker: “wie wordt hier de winnaar van?”
Het afgelopen jaar stonden meer franchisers gezamelijk voor de rechter. "Bakker Bart" bijvoorbeeld. Kent de gang naar de rechter wel winnaars?

Ik werk zelf al vele jaren met een franchise vorm. Toen ik daaraan begon was het heel duidelijk wat ik van de franchisegever kon verwachten. Daarin was ook vastgelegd welke prestatie ik zou leveren. Buiten de overeenkomst was er ook een vergoedingen plan. De combinatie maakte het voor mij aantrekkelijk en betrouwbaar.

Zo wist ik dat de franchisegever alleen via het kanaal van franchisenemers hun producten zouden distribueren. Iedere franchisenemer had dezelfde rechten of kon dezelfde rechten verkrijgen door omzet hoeveelheid te genereren.

Welke onzekerheden had ik?

  •           Mijn inkoopprijs kon eenzijdig verhoogd worden
  •           Het vergoedingenplan kon eenzijdig veranderd worden
  •           De franchisegever bepaalde welke producten in welke regio geleverd werden
  •           De omzetadministratie werd gedaan door de franchisegever.

In het begin was ik achterdochtig en hield deze onzekerheden scherp in de gaten. Franchise is nu eenmaal een vorm van samenwerken waarbij je er vertrouwen in moet hebben dat je samen tot betere resultaten kunt komen met voor beide partijen een winstvoordeel. Opbouw van dit vertrouwen kost tijd.  Nu, na 23 jaar samenwerking met dit bedrijf, is er een enorm groot vertrouwen in elkaar.  Tot vorige week dan.

Ik ontdekte dat de franchisegever soms producten leverde buiten de franchisegevers om. Dat kwam door bestellingen die via het internet binnenkwamen en waarvan niet direct duidelijk was via welke franchisegever deze gegenereerd waren. Direct gingen bij mij de alarmbellen af. “We hadden toch afgesproken dat de verkoop alleen via de franchisegevers zou gaan?”.

Alhoewel ik geen directe schade heb van hetgeen gebeurd is, heeft mijn vertrouwen wel tijdelijk een deukje opgelopen. Waarom verteld de franchisenemer dit niet gewoon? Ik heb dus direct navraag gedaan en het bleek dat er van opzet geen sprake was. Ze doen hun uiterste best om de klant aan de juiste franchisenemer te koppelen. Ze willen geen "nee" verkopen omdat dit online een slecht imago geeft naar de (potentiele) klanten. Die weten vaak niet met welke afspraken er gewerkt wordt.

Ik denk dat dit bij AH ook het geval is. Er was een vertrouwen en de franchisegever AH heeft er niet actief met de franchisenemers over gesproken. Nu is er een breuk in het vertrouwen ontstaan. Wat zal er nu gebeuren? De verwachting is dat het een juridisch machtsspel gaat worden waarbij geen winnaars zijn. Stel dat AH gelijk krijgt. Voor de franchisenemers blijft het gevoel dat hun onrecht is aangedaan en zullen voor de toekomst op hun hoeden zijn in de verdere ontwikkeling van de AH-formule. Stel dat de franchisenemers gelijk krijgen? Het vertrouwen in de AH als Franchisegever is al verminderd en AH zal enorm haar best moeten doen om dit te herstellen. Dit is geen goede basis voor samenwerking.

Er is nog een oplossing mogelijk. Dat is als beide partijen nu open met elkaar in dialoog gaan. Praten over hun eigen inzicht zonder daarbij te oordelen over de ander. Mogelijk zijn er aanknopingspunten waar gekeken kan worden naar een toekomstige samenwerking. Misschien ligt de pijn wel helemaal niet in het vlak van de geldverdeling maar blijkt er iets anders de oorzaak, mogelijk de afhankelijkheid van AH als inkoper. Wie weet.

Vaak zie je bij conflicten dat er op communicatief vlak iets mis is gegaan. Achteraf blijkt dat er aannames gemaakt zijn die helemaal niet terecht zijn. Het leed is dan al geschiet omdat over en weer harde woorden en beschuldigingen zijn gevallen. De relatie is verstoord en het herstel kost veel energie. Die had ook gestoken kunnen worden in de uitbouw van de samenwerking.
Je kunt wel een winnaar zijn, maar of er winst behaald wordt, is nog maar de grote vraag.